صفحه اول lتماس با ما lدرباره ما lسازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی lموافقت نامه فرهنگی lپیشینه روابط ایران و تاجیکستان lآشنایی با ایران
درباره خجند

اخبار > درگذشت عضو تاجیکستانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی


  چاپ        ارسال به دوست

درگذشت عضو تاجیکستانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دکتر دادخدا سیدمحی‌الدین‌اف عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و رئیس سابق کمیتۀ زبان و اصطلاحات جمهوری تاجیکستان، شامگاه دوشنبه، یازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۶ دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حدّاد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این استاد گران‌قدر را تسلیت گفت. در این پیام آمده است: «درگذشت استاد محترم زبان‌شناس و پژوهشگر ارجمند، شادروان دکتر دادخدا سیم‌الدین، عضو پیوستۀ تاجیکی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مایه دریغ و تأسف شد. فرهنگستان درگذشت ایشان را به استادان زبان و ادبیات تاجیکستان و به بازماندگان ایشان تسلیت می‌گوید و برای آن فقید سعید از خداوند طلب رحمت و آرامش روان می‌کند.»

دکتر دادخدا سیم‌الدّین (زادۀ ۱۹۴۹میلادی در نورآباد تاجیکستان) دارای مدرک دکتری فیلولوژی بود و از سال ۱۳۸۹ به عضویت پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران درآمد. وی که در طول دوران خدمت خود مسئولیت‌هایی نظیر رياست شوراى دفاع دكترى پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكى، عضویت ریاست کمیسیون ممیزۀ جمهوری تاجیکستان، عضویت شورای علمی پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی، عضویت ریاست کمیسیون اجرای قانون زبان حکومت جمهوری تاجیکستان و عضویت ریاست بنیاد زبان فارسی تاجیکی را برعهده داشت، مؤلف آثار متعددی در زمینۀ زبان و ادبیات فارسی بود که از جملۀ آن‌ها می‌توان به این آثار اشاره کرد: واژه‌نامۀ فعل‌های پهلوی‌ ۲۰۰۱؛ ادبیات پهلوی ۲۰۰۳؛ فرهنگ هزوارش‌های پهلوی ۲۰۰۸؛ ترجمۀ دوازده رساله و متن پهلوى با پيشگفتار و تشريح و توضيح به زبان تاجيكى. ۱۹۹۲؛ فرهنگ‌نامه‌های فارسی میانه ۱۹۹۴؛ اصطلاحات اداری زمان ساسانیان ۱۹۹۵؛ واژه‌شناسی زبان فارسی میانه، فارسی باستان 2008.

این پژوهشگر زبان‌های باستانی در سن ۶۸ سالگی در اثر بیماری سرطان مغز در منزلش در شهر دوشنبه درگذشت. مراسم تشییع جنازه او صبح روز ۱۲ اردیبهشت (دوم مه) در محله «بناکاران» شهر دوشنبه با شرکت اهالی فرهنگ و ادب تاجیکستان و مسئولان سفارت جمهوری اسلامی ایران برگزار و جنازه‌اش در گورستان «سرآسیا» به خاک سپرده شد.

در مراسم سوگواری دادخدای سید محی‌الدین‌اف شماری از فرهنگیان تاجیک سخنرانی کردند و درگذشت او را ضایعه‌ای بزرگ برای ملت تاجیک خواندند. فرهاد رحیمی، رئیس فرهنگستان علوم تاجیکستان هم گفت که استاد سید محی‌الدین‌اف بیش از ۱۰۰ اثر علمی از خود به یادگار گذاشته و بیش از ۲۰ شاگرد تربیت کرده است. رحیمی گفت: «استاد سید محی‌الدین‌اف در زمینه تاریخ زبان، پژوهش‌های ارزشمندی انجام داد که دارای اهمیت بین‌المللی بوده و ملت ما را معرفی می‌کنند. در تاجیکستان کسی بهتر از ایشان زبان‌های کهن را نمی‌دانست و کتاب‌های ایشان باید آثار روی میز هر تاجیکستانی باشند، زیرا ما را با تاریخ زبانمان و با گذشته ملتمان آشنا می‌کنند.» 

موسی دینارشایف، دانشمند فلسفه و از اعضای فرهنگستان علوم تاجیکستان، درگذشت دادخدای سید محی‌الدین‌اف را تلفاتی بزرگ و جبران‌ناپذیر خواند، زیرا به گفته او، دیگر چنین متخصص زبان‌های باستانی در این کشور وجود ندارد. آدینارشایف افزود: «ایشان در زمینه تاریخ زبان که مهم‌ترین بخش زبان‌شناسی است متخصص درجه اول بودند. با درگذشت ایشان ممکن است این بخش علم در تاجیکستان از پیشرفت بازماند، اما امیدوارم که ریاست فرهنگستان در این زمینه تدبیری بیاندیشد و افراد پیرو دادخدای سیم‌الدین تربیت شوند».

قانون زبان در پارلمان

دادخدای سید محی‌الدین‌اف متولد سال ۱۹۴۹ میلادی در منطقه رشت، در شرق تاجیکستان است. او بعد از فارغ شدن از مدرسه زادگاهش، در دانشگاه ملی تاجیکستان در رشته زبان و ادبیات تحصیل کرد و تا سال ۱۹۷۳ در پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی فرهنگستان علوم تاجیکستان به فعالیت‌های علمی و پژوهشی پرداخت. وی از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ میلادی معاون و از آن زمان تا سال ۲۰۰۵ میلادی رئیس پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی فرهنگستان علوم تاجیکستان بود. در همین دوران بود که عضو پارلمان شد و تا سال ۲۰۰۹ ریاست کمیته علم و فرهنگ و سیاست جوانان مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان را به عهده داشت.

در فاصله سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ میلادی دادخدای سید محی‌الدین‌اف ریاست کمیته زبان و اصطلاحات وابسته به ریاست‌جمهوری تاجیکستان را به عهده داشت. در این دوره بود که طرح تازه‌ای از قانون زبان تاجیکستان به تصویب رسید. طبق این قانون، مقامات در همه سطوح دولتی موظف به دانستن زبان رسمی، یعنی فارسی تاجیکی، در این کشور شدند. به گفته فرهاد رحیمی، رئیس فرهنگستان علوم تاجیکستان، دادخدای سید محی‌الدین‌اف در زمان عضویتش در پارلمان، در بهتر کردن زبان قانونگذاری این کشور خدمات ارزنده‌ای انجام داد. وی در زمان ریاستش در کمیته زبان و اصطلاحات نیز در تصویب قانون جدید زبان و تهیه املای تازه زبان نقش بارزی داشته است.

عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران

دادخدای سید محی‌الدین‌اف در سال ۲۰۱۱ میلادی (۱۳۸۹ خورشیدی) سه سال پس از درگذشت عبدالقادر منیازف، دانشمند ادبیات، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران شد. پس از عبدالقادر منیازف و محمدجام شکوری بخارایی، او سومین فرد تاجیک بود که به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران پذیرفته شد.

آثار و تألیفات

استاد سید محی‌الدین‌اف آثار گرانسنگی از خود به جا گذاشته است که از جمله مهم‌ترین آنها "واژه‌شناسی زبان فارسی میانه"، "فرهنگنامه فارسی میانه"، "واژه‌نامه فعل‌های پهلوی"، "اصطلاحات اداری زمان ساسانیان"، "ادبیات پهلوی"، "فارسی باستان"، "فرهنگ هزوارش‌های پهلوی" و "شرح متن‌های زبان فارسی میانه" است. برخی کتاب‌های او، از جمله "واژه‌شناسی زبان فارسی میانه"، "پژوهش‌های زبان‌شناسی" و "اصطلاحات اداری زمان ساسانیان " در ایران به خط فارسی منتشر شده‌اند. کتاب او زیر عنوان "واژه‌نامه فعل‌های پهلوی" در ایران یکی از بهترین آثار تحقیقاتی در ایران‌شناسی خارجی شناخته شده است. دادخدا سید محی‌الدین‌اف برای کتاب‌های "اصطلاحات اداری زمان ساسانیان" و "فرهنگ‌نامه فارسی میانه" جایزه مولوی بنیاد بین‌المللی زبان تاجیکی-فارسی و برای پژوهش‌های ارزشمندش در زمینه زبان‌های کهن ایرانی، جایزه بنیاد منوچهر فرهنگی در پاریس را دریافت کرده است.


١٥:٢٦ - سه شنبه ١٢ ارديبهشت ١٣٩٦    /    شماره : ٦٧٦٩٥٥    /    تعداد نمایش : ٥٢



خروج




تماس با ما lدرباره ما lسازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی lموافقت نامه فرهنگی lپیشینه روابط ایران و تاجیکستان lآشنایی با ایران